Zespół Elektrowni Wodnych…

Zespół Elektrowni Wodnych Niedzica

Spółka ZEW Niedzica S.A. – spółka powstała w roku 1997 roku i jest jednoosobową spółką skarbu państwa, w której w skład wchodzą cztery elektrownie wodne: elektrownia szczytowo-pompowa Niedzica, elektrownia przepływowa Sromowce Wyżne, elektrownia Łączany i elektrownia Smolice.

Pierwsze plany budowy zbiornika w okolicach Niedzicy pochodzą z 1905. W latach 20. XX wieku powstały plany budowy zbiorników wodnych na najgroźniejszych dopływach karpackich Wisły, m.in. Sole i Dunajcu. Jednym z konsultantów projektu budowy obiektu w Niedzicy był wybitny hydrotechnik i prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Gabriel Narutowicz.
O budowie zadecydowano ostatecznie po katastrofalnej powodzi na Podhalu w 1934, podczas której zalanych zostało ponad 20 tys. gospodarstw. Plany budowy przerwała wojna.
Po II wojnie światowej, w latach 50. XX wieku projekt został ponownie podjęty, ale jego ostateczne zatwierdzenie nastąpiło dopiero na początku lat 70., po wielu zmianach koncepcyjnych. Zmieniano m.in.: planowane położenie zapory i zbiornika, typ zapory (z betonowej na ziemną) i liczbę miejscowości przeznaczonych do zalania.
Budowę rozpoczęto w 1975. W latach 80. i 90. XX wieku spotykała się ona z ostrymi protestami ekologów. Realizację zbiorników, zapór oraz elektrowni zakończono w 1997. W tym roku powołano również spółkę do ich obsługi. Patronem zespołu zbiorników wodnych został prof. Gabriel Narutowicz.

Zapora zatrzymuje wody Dunajca i pełni ważną funkcję przeciwpowodziową. Co ciekawe, w dniu oficjalnego otwarcia zapory 9 lipca 1997, w trakcie tzw. powodzi tysiąclecia, zatrzymała falę powodziową, która była drugą pod względem wysokości, po fali z największej powodzi z 1934 roku.

Zapora ustabilizowała także poziom rzeki, dzięki czemu tradycyjny spływ Przełomem Dunajca może odbywać się bez przeszkód.

Budynek elektrowni położony jest poniżej zapory Niedzica. Elektrownia wykorzystuje wody Zbiornika Czorsztyńskiego, które doprowadzane są dwoma wydrążonymi w skale sztolniami o średnicy 7 m.

Wykorzystana woda spływa do Zbiornika Sromowskiego, który z kolei jest źródłem wody dla Elektrowni Sromowce Wyżne oraz służy jako zbiornik wyrównawczy. Przed 2001 elektrownia w trybie pompowym przepompowywała wodę ze zbiornika Sromowce Wyżne do Zbiornika Czorsztyńskiego. Ze względu na niewielkie różnice w cenie energii w dzień i w nocy elektrownia pracuje obecnie wyłącznie w trybie turbinowym. W praktyce jest więc elektrownią przepływową.

W elektrowni zastosowano turbiny odwracalne typu Deriaza. Każdy z dwóch hydrozespołów waży 250 ton.
Moc przy pracy turbinowej: 2 × 46,375 MW
Moc przy pracy pompowej: 2 × 44,5 MW
Wysokość spadu wody: 40–50 m.

Z ciekawostek technologicznych: główny zawór wodny (motylkowy) jest otwierany siłownikami hydraulicznymi, instalacja olejowa połączona jest ze zbiornikami oleju pod ciśnieniem około 200atm, elektrownia może rozpocząć pracę przy całkowitym blackoutcie – olej pod ciśnieniem w zbiornikach wystarczy do otwarcia zaworu głównego i do rozpędzenia turbiny nie potrzebna jest energia elektryczna, do wzbudzenia hydrogeneratora są wykorzystywane bateria stacyjne. Całkowite otwarcie „motylka” trwa około 50 sekund.

Elektrownia oraz zapora są udostępnione do zwiedzania z przewodnikiem. Nie mam niestety zdjęć z wewnątrz elektrowni, ponieważ wszystkie urządzenia (komórki/aparaty) trzeba zdać do szafki przed zwiedzaniem i dodatkowo przejść przez bramkę wykrywającą metale. 🙁
Będąc w okolicy warto zwiedzić ten obiekt.

Galeria na stronie zew niedzieca

#elektrowniawodna